‘పాకుడు రాళ్ళ‘ నుంచి జ్ఞాన పీఠానికి… రావూరి భరద్వాజ (జయంతి జూలై 5)

-జీడిగుంట నాగేశ్వరరావు 

రావూరి భరద్వాజ (జూలై 5, 1927 -  అక్టోబర్ 18, 2013) తెలుగు సాహితీ లోకంలో అగ్రగణ్యులైన నవలా రచయిత, కథకుడు, పీఠికాకర్త, పాత్రికేయులు. ప్రతిష్ఠాత్మక జ్ఞానపీఠ పురస్కారం అందుకున్న మూడవ తెలుగు రచయితగా ఆయన చరిత్ర సృష్టించారు.

రావూరి భరద్వాజ  కృష్ణా జిల్లాలోని మోగులూరు గ్రామంలో జన్మించారు. గుంటూరు జిల్లా తాడికొండలో ఆయన బాల్యం గడిచింది. కుటుంబ పేదరికం కారణంగా ఆయన కేవలం 7వ తరగతి వరకే చదువుకోగలిగారు. ఆ తర్వాత పొలాల్లో, ఫ్యాక్టరీలలో, ప్రింటింగ్ ప్రెస్‌లలో కూలీగా ఎన్నో రకాల పనులు చేస్తూ, జీవితాన్ని చాలా దగ్గరగా పరిశీలించారు. ఈ అనుభవాలే తదనంతరం ఆయన రచనలకు బలమైన పునాదులుగా మారాయి.

ఆయన తన 17వ ఏట నుంచే రచనలు చేయడం ప్రారంభించారు. కథలు, నవలలు, నాటకాలు, వ్యాసాలు, బాల సాహిత్యం మరియు రేడియో నాటకాలతో కలిపి దాదాపు 140కి పైగా పుస్తకాలను అందించారు.

చలనచిత్ర పరిశ్రమలో తెర వెనుక ఉండే జీవితాలలోని ఆరాటాలను, పోరాటాలను కళ్లకు కట్టినట్లు చూపించిన ‘పాకుడు రాళ్ళు‘ నవల రావూరి భరద్వాజ  మకుటాయమానమైన రచనగా నిలిచింది. ఈ నవలకు గాను ఆయనకు 2012 సంవత్సరానికి ప్రతిష్ఠాత్మక జ్ఞానపీఠ పురస్కారం లభించింది. పద్య కావ్యేతర రచనకు ఈ పురస్కారం అందుకున్న తొలి తెలుగు రచయిత ఆయనే.

భరద్వాజ మరో నవల ‘జీవన సమరం‘ సమాజంలోని సామాన్య శ్రామికుల, నిరుపేదల బతుకు చిత్రాలను అద్భుతంగా ఆవిష్కరించింది. ఈ నవలకు 1983 లో కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు  లభించింది. కాదంబరి, కౌముది, ఇనుప తెర వెనుక వంటి నవలలు, సుమారు 37 కథా సంపుటాలు ఆయన కలం నుంచి  జాలువారాయి 

పత్రికా రంగంపై ఉన్న ఆసక్తితో 'జమీన్ రైతు', 'దీనబంధు', 'యువ' వంటి పత్రికల సంపాదక విభాగాల్లో పనిచేశారు. ఆ తర్వాత ఆల్ ఇండియా రేడియో (ఆకాశవాణి), హైదరాబాద్‌లో స్క్రిప్ట్ రైటర్‌గా చేరి, ప్రొడ్యూసర్‌గా పదవీ విరమణ చేశారు.

భరద్వాజ  కథల్లో వ్యంగ్యం, హాస్యం, అంతర్లీనంగా ఒక సామాజిక సందేశం ఉంటాయి. ఆయన స్వయంగా ఎన్నో కష్టాలు పడటం వల్ల, ఆయన సృష్టించిన పాత్రలలో ఎక్కడా కృత్రిమత్వం కనిపించదు. పెద్ద పెద్ద సమాసాలు లేకుండా, సాదాసీదా పదాలతోనే గుండెకు హత్తుకునేలా రాయడం ఆయన ప్రత్యేకత. ‘పాకుడురాళ్లు' మంజరి పాత్ర ద్వారా ఒక స్త్రీ అంతరంగంలోని ఆవేదనను, సమాజం ఆమెను చూసే కోణాన్ని ఎంతో గౌరవప్రదంగా, లోతుగా ఆవిష్కరించారు

భరద్వాజ రెండు సార్లు రాష్ట్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డులు కూడా అందుకున్నారు. ఆయన సాహిత్య పటిమను గుర్తించి ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం, నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం, జేఎన్‌టీయూ వంటి ప్రతిష్ఠాత్మక సంస్థలు ఆయనకు గౌరవ డాక్టరేట్లను ప్రదానం చేశాయి.

అక్షరాన్నే ఆయుధంగా చేసుకుని, నిరుపేద జీవితం నుంచి  జ్ఞానపీఠ శిఖరాన్ని అధిరోహించిన రావూరి భరద్వాజ  జీవితం,  రచనలు తెలుగు పాఠకులకు, రచయితలకు ఎల్లప్పుడూ స్ఫూర్తిదాయకం.*