శకుని మామ సీఎస్ఆర్ ( జయంతి జూలై 11)

-జీడిగుంట నాగేశ్వరరావు 

తెలుగు నాటకరంగంలో, తొలినాటి చలనచిత్ర పరిశ్రమలో తన అద్భుతమైన నటనతో చెరగని ముద్ర వేసిన మహానటుడు సి.ఎస్.ఆర్. ఆంజనేయులు (చిలకలపూడి సీతారామాంజనేయులు). ఎన్.టి.ఆర్, ఎ.ఎన్.ఆర్ వంటి దిగ్గజాల రాకకంటే ముందే, 1930ల నాటికే ఆయన తెలుగు చిత్రసీమలో అగ్ర కథానాయకుడిగా వెలుగొందారు. కేవలం నటుడిగానే కాకుండా, అద్భుతమైన గాయకుడిగా, నాటకకర్తగా, జాతీయ భావాలు గల దేశభక్తుడిగా ఆయన ప్రస్థానం ఎందరికో ఆదర్శం.

సి.ఎస్.ఆర్ 1907 జూలై 11న కృష్ణా జిల్లా మచిలీపట్నం సమీపంలోని చిలకలపూడిలో జన్మించారు. ఆ తర్వాత వారి కుటుంబం గుంటూరు జిల్లా పొన్నూరుకు మారింది.

చదువు పూర్తయ్యాక కొంతకాలం కో-ఆపరేటివ్ సూపర్‌వైజర్‌గా పనిచేశారు. కానీ నాటకాలపై ఉన్న మక్కువతో రంగస్థలం వైపు అడుగులు వేశారు.

నాటకాల్లో శ్రీకృష్ణుడు (శ్రీకృష్ణ తులాభారం), భక్త రామదాసు, భక్త తుకారాం వంటి పాత్రల్లో ఆయన చూపిన వాచకం, పద్య పఠనం ప్రేక్షకులను మంత్రముగ్ధులను చేశాయి.

1932లో రామపాదుక పట్టాభిషేకం సినిమాతో వెండితెరకు పరిచయమైన సి.ఎస్.ఆర్, దాదాపు 175 పైగా చిత్రాల్లో నటించారు. హీరోగా, విలన్‌గా, హాస్యనటుడిగా, క్యారెక్టర్ ఆర్టిస్ట్‌గా ఆయన కొన్ని చిరస్మరణీయ పాత్రలు పోషించారు. 

 భక్త రామదాసు (1937) చిత్రం ఆయనకు భారీ విజయాన్ని, నటుడిగా ఎనలేని గుర్తింపును తెచ్చిపెట్టింది. శ్రీకృష్ణుడిగా, తుకారాంగా ఆయన నటన క్లాసిక్‌గా నిలిచిపోయింది.

తెలుగు చలనచిత్ర చరిత్రలో 'శకుని' అనగానే ఇప్పటికీ మనకు గుర్తుకువచ్చేది సి.ఎస్.ఆర్ రూపమే. మాయాబజార్ (1957)లో ఆయన పలికించిన కుతంత్రాలు, డైలాగ్ డెలివరీ, ఆ నడక ఒక అద్భుతం. తరువాత శ్రీ కృష్ణ పాండవీయంలో కూడా అదే పాత్రలో రాణించారు. 

గురజాడ అప్పారావు  కన్యాశుల్కం (1955) నాటకం ఆధారంగా వచ్చిన సినిమాలో 'రామప్ప పంతులు' పాత్రను సి.ఎస్.ఆర్ పోషించిన తీరు అమోఘం. ఆ పాత్రలో ఆయన పండించిన హాస్యం, చమత్కారం ఎప్పటికీ గుర్తుండిపోతాయి.

 పాతాళభైరవి (1951)లో కూతురి గురించి ఆందోళన చెందే ఉజ్జయిని రాజుగా, దేవదాసు (1953)లో సావిత్రిని వివాహం చేసుకునే వృద్ధ జమీందారుగా వైవిధ్యమైన పాత్రల్లో జీవించారు. రోజులు మారాయిలో సాగరయ్యగా నెగెటివ్ షేడ్స్ ఉన్న పాత్ర చేసినా, అప్పుచేసి పప్పుకూడు, గృహప్రవేశం వంటి చిత్రాల్లో అద్భుతమైన టైమింగ్‌తో కూడిన కామెడీ పండించినా అది ఆయనకే సాధ్యమైంది.

సి.ఎస్.ఆర్ కేవలం కళాకారుడే కాదు, గొప్ప దేశభక్తుడు కూడా. స్వాతంత్ర్య సమరకాలంలో నూతన చైతన్యాన్ని రగిలించేందుకు నాటకాలను ఒక సాధనంగా వాడుకున్నారు. స్పృశ్యత-అస్పృశ్యత వంటి సామాజిక అంశాలపై 'పతిత పావన' అనే నాటకాన్ని ఆయనే స్వయంగా నిర్మించి, దర్శకత్వం వహించారు. తన 'భక్త తుకారాం' నాటక ప్రదర్శనల ద్వారా ప్రజల నుంచి  విరాళాలు సేకరించి, సుభాష్ చంద్రబోస్ నేతృత్వంలోని ఇండియన్ నేషనల్ ఆర్మీ నిధికి రూ. 10,000 విరాళంగా అందించారు. 

ఆయన 1963 అక్టోబర్ 8న తుదిశ్వాస విడిచారు. బ్లాక్ అండ్ వైట్ కాలం నాటి తెలుగు సినిమా వైభవాన్ని గుర్తుచేసుకున్నప్పుడు, సి.ఎస్.ఆర్ పేరు, ఆయన పోషించిన అమరపాత్రలు ఎప్పటికీ అగ్రస్థానంలోనే ఉంటాయి.*