సెప్టెంబర్ 20… తెలుగు సినీ అభిమానులకు ఒక ప్రత్యేకమైన రోజు.ఎందుకంటే అది కేవలం ఒక మహానటుడి జన్మదినం కాదు… తెలుగు సినిమా చరిత్రలో ఒక స్వర్ణాధ్యాయాన్ని గుర్తుచేసుకునే రోజు. తెలుగు తెరపై తన నటనతో తరతరాల ప్రేక్షకుల హృదయాల్లో చెరగని ముద్ర వేసిన నటసామ్రాట్ అక్కినేని నాగేశ్వరరావు జయంతి.

1924 సెప్టెంబర్ 20న కృష్ణా జిల్లాలో జన్మించిన అక్కినేని నాగేశ్వరరావు సామాన్య కుటుంబం నుంచి వచ్చి అసాధారణమైన పట్టుదల, క్రమశిక్షణతో భారతీయ చలనచిత్ర రంగంలో తనకంటూ ఒక ప్రత్యేక స్థానాన్ని సంపాదించుకున్నారు. 

అక్కినేని సినీ ప్రయాణం చిన్న వయసులోనే ప్రారంభమైంది. ‘ధర్మపత్ని’ చిత్రంతో తెరపై కనిపించిన ఆయన, తరువాత ‘సీతారామ జననం’లో కథానాయకుడిగా రాముడి పాత్ర పోషించారు. అక్కడి నుంచి ఆయన తన సినీ ప్రయాణంలో వెనుదిరిగి చూడలేదు.

ఆ కాలంలో సినిమాల్లో పౌరాణిక, జానపద పాత్రలకు ప్రాధాన్యం ఎక్కువగా ఉండేది. అక్కినేని ఆ పాత్రల్లో మెప్పిస్తూనే, క్రమంగా సాంఘిక చిత్రాల్లోనూ తనదైన ముద్ర వేశారు. ప్రేమ, విషాదం, హాస్యం, కుటుంబ అనుబంధాలు, సామాజిక సమస్యలు, చారిత్రక పాత్రలు… ఇలా విభిన్నమైన పాత్రలకు జీవం పోశారు.

అక్కినేని కెరీర్‌లో ‘దేవదాసు’ ఒక మైలురాయి. 1953లో విడుదలైన ఈ చిత్రం ఆయనకు విశేషమైన గుర్తింపును తెచ్చిపెట్టింది. దేవదాసు పాత్రలో ఆయన పలికించిన విషాదం, ప్రేమ, వేదన ప్రేక్షకుల మనసుల్లో చెరగని ముద్ర వేసాయి. 

ఈ చిత్రం తరువాత అక్కినేని నటుడిగా ఒక కొత్త శిఖరాన్ని అందుకున్నారు.

అయితే అక్కినేని తనను తాను ఒకే తరహా పాత్రలకు పరిమితం చేసుకోలేదు. అదే ఆయన ప్రత్యేకత. ‘మిస్సమ్మ’లో హాస్యాన్ని పండించిన అక్కినేని, ‘మాయాబజార్’లో అభిమన్యుడిగా మెప్పించారు. ‘బాటసారి’, ‘భార్యాభర్తలు’, ‘గుండమ్మ కథ’, ‘డాక్టర్ చక్రవర్తి’, ‘సుడిగుండాలు’, ‘బుద్ధిమంతుడు’, ‘ప్రేమనగర్’, ‘ప్రేమాభిషేకం’, ‘మేఘసందేశం’, ‘సీతారామయ్యగారి మనవరాలు’,’చాణక్య- చంద్రగుప్త’, ‘శ్రీ రామరాజ్యం’, వంటి చిత్రాల్లో విభిన్నమైన పాత్రలతో ప్రేక్షకులను అలరించారు. 

ఒకే నటుడిలో ఇన్ని కోణాలను ప్రేక్షకులు చూడగలిగారంటే అందుకు ప్రధాన కారణం అక్కినేని పాత్రను అర్థం చేసుకునే తీరు. పాత్ర ఎలా నడవాలి, ఎలా మాట్లాడాలి, ఎక్కడ ఆగాలి, ఎక్కడ భావాన్ని కళ్లతో పలికించాలి అన్న విషయాల్లో ఆయనకు ప్రత్యేకమైన అవగాహన ఉండేది.

ఇది అక్కినేని నటనా ప్రయాణంలో ఒక ముఖ్యమైన అంశాన్ని చెబుతుంది .తనకు వచ్చిన విజయాన్ని పునరావృతం చేయడం కన్నా, కొత్త పాత్రలో తనను తాను నిరూపించుకోవడానికే ఆయన ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. తెలుగు సినిమా కథానాయకుడి రూపాన్ని మార్చిన నటుల్లో అక్కినేని ఒకరు. ప్రేమికుడిగా, భర్తగా, తండ్రిగా, వైద్యుడిగా, రైతుగా, విద్యావంతుడిగా, రాజుగా, సాధువుగా… ఎన్నో పాత్రల్లో    ప్రత్యేకత చూపించారు. 

ఆయన నటనలో బలమైన అంశం సహజత్వం. భారీ సంభాషణలకంటే ఒక చూపుతో భావాన్ని పలికించగల సామర్థ్యం ఆయన సొంతం. అందుకే అక్కినేని నటించిన పాత్రలు సినిమా ముగిసిన తర్వాత కూడా ప్రేక్షకుల జ్ఞాపకాల్లో నిలిచిపోయాయి. 

అక్కినేని నాగేశ్వరరావు పేరు చెప్పగానే కేవలం ఆయన నటించిన సినిమాలు మాత్రమే కాదు… ‘అన్నపూర్ణ’ అనే పేరు కూడా గుర్తుకు వస్తుంది. అక్కినేని తన జీవిత భాగస్వామి అన్నపూర్ణమ్మ పేరు మీద ఏర్పడిన అన్నపూర్ణ పిక్చర్స్ తెలుగు చిత్ర నిర్మాణ రంగంలో ఒక ప్రత్యేక అధ్యాయాన్ని సృష్టించింది. ఈ సంస్థ నిర్మించిన చిత్రాలు కథ, నటన, సంగీతం, కుటుంబ విలువలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చినవిగా ప్రేక్షకుల ఆదరణ పొందాయి.

అన్నపూర్ణ సంస్థ నిర్మించిన చిత్రాల్లో కథకు, పాత్రలకు ప్రాధాన్యం ఉండేది. కేవలం వినోదం కోసం కాకుండా కుటుంబ విలువలు, మానవ సంబంధాలు, సామాజిక అంశాలను తెరపై ఆవిష్కరించాలన్న ప్రయత్నం కనిపించేది.అదే అన్నపూర్ణ పతాకానికి ప్రత్యేకమైన గుర్తింపును తీసుకొచ్చింది.

అక్కినేని నాగేశ్వరరావు నటనా ప్రస్థానాన్ని ప్రస్తావించినప్పుడు ఆయనతో కలిసి నటించిన కథానాయికల గురించి చెప్పకుండా ఆ ప్రయాణం పూర్తికాదు. దాదాపు ఏడు దశాబ్దాల సినీ జీవితంలో ఆయన తెలుగు చిత్రసీమకు చెందిన పలువురు అగ్ర కథానాయికలతో కలిసి నటించారు. ప్రతి జోడీకి ఒక ప్రత్యేకతను తీసుకువచ్చారు.

అక్కినేని - సావిత్రి

తెలుగు సినిమా చరిత్రలో అత్యంత గుర్తుండిపోయే జోడీల్లో అక్కినేని నాగేశ్వరరావు -  సావిత్రి జోడీ ఒకటి. సావిత్రి భావోద్వేగాలను అద్భుతంగా పలికిస్తే, అక్కినేని తన సహజ నటనతో ఆమెకు సమానమైన తెర స్పందన ఇచ్చేవారు. ఇద్దరి మధ్య కనిపించిన ఆప్యాయత, భావోద్వేగ అనుబంధం ప్రేక్షకులకు ఎంతో సహజంగా అనిపించేది. అందుకే వారి జోడీ తెలుగు ప్రేక్షకుల జ్ఞాపకాల్లో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయింది.

అక్కినేని - కృష్ణకుమారి 

వీరి జంట ప్రత్యేకంగా చెప్పుకోదగినది. కృష్ణకుమారి సహజమైన నటన, అభినయ సౌందర్యం అక్కినేని నటనకు చక్కటి తోడ్పాటుగా నిలిచాయి. కుటుంబ కథా చిత్రాలు, ప్రేమకథల్లో వీరి జోడీ ప్రేక్షకులకు ఆహ్లాదాన్ని పంచింది. అక్కినేని స్వయంగా తన సుదీర్ఘ సినీ ప్రయాణంలో కలిసి నటించిన ప్రతిభావంతమైన కథానాయికల్లో కృష్ణకుమారి ఒకరని పేర్కొన్న సందర్భాలున్నాయి.

అక్కినేని - అంజలీదేవి

అంజలీదేవితో అక్కినేని జోడీ కూడా తెలుగు సినిమా స్వర్ణయుగంలో ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలిచింది. పౌరాణిక, జానపద, సాంఘిక చిత్రాల్లో విభిన్న పాత్రలు పోషించిన అంజలీదేవి నటనలో అక్కినేనికి సరి జోడీగా నిలిచారు. వీరిద్దరి కలయికలో వచ్చిన చిత్రాలు అప్పటి ప్రేక్షకులను విశేషంగా అలరించాయి.

అక్కినేని - భానుమతి

బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి భానుమతితో అక్కినేని కలయిక కూడా ప్రత్యేకమైనదే. భానుమతి నటనలో కనిపించే ఆత్మవిశ్వాసం, సహజత్వానికి అక్కినేని నటన చక్కటి సమతూకాన్ని అందించేది. ఇద్దరూ కలిసి తెరపై కనిపించినప్పుడు పాత్రల మధ్య భావోద్వేగ సంఘర్షణ మరింత బలంగా కనిపించేది.

అక్కినేని - జమున

జమునతో అక్కినేని జోడీకి కూడా తెలుగు ప్రేక్షకుల్లో ప్రత్యేకమైన ఆదరణ ఉంది. ప్రేమ, కుటుంబ అనుబంధాలు, భావోద్వేగాలకు ప్రాధాన్యం ఉన్న చిత్రాల్లో వీరిద్దరి నటన ప్రేక్షకులను ఆకట్టుకుంది. అక్కినేని పాత్రలో కనిపించే సున్నితత్వానికి జమున నటన చక్కగా సరిపోయేది.

అక్కినేని -వాణిశ్రీ

తరువాతి తరంలో వాణిశ్రీతో అక్కినేని జోడీ ప్రేక్షకులను విశేషంగా ఆకర్షించింది.అప్పటికే అగ్ర కథానాయకుడిగా తన స్థానాన్ని సుస్థిరం చేసుకున్న అక్కినేని, కొత్త తరానికి చెందిన కథానాయికలతోనూ అదే ఉత్సాహంతో నటించారు.

అక్కినేని - జయలలిత

జయలలితతో కూడా అక్కినేని పలు చిత్రాల్లో నటించారు. యువతరానికి చెందిన కథానాయికలతో నటించేటప్పుడు కూడా పాత్రకు తగినట్లుగా తన నటనా శైలిని మార్చుకోవడం అక్కినేని ప్రత్యేకత.అందుకే తరాలు మారినా ఆయన కథానాయకుడిగా తన ఆకర్షణను కొనసాగించగలిగారు.

అక్కినేని ప్రత్యేకత ఏమిటంటే ఆయన తన కాలానికి చెందిన కథానాయికలతో మాత్రమే కాకుండా తరువాతి తరాల నటీమణులతో కూడా విజయవంతంగా జోడీ కట్టారు.

లక్ష్మి,కాంచన, విజయ నిర్మల, సుజాత,జయప్రద, జయసుధ, శ్రీదేవి వంటి నటీమణులతో కూడా ఆయన సందడి చేశారు.వయసు పెరుగుతున్న కొద్దీ పాత్రల స్వభావం మారినా, నటనలోని ఆత్మ మాత్రం మారలేదు.

అక్కినేని కథానాయికల జోడీల విజయానికి ప్రధాన కారణం కేవలం అందం కాదు. పాత్రల మధ్య భావోద్వేగ సంబంధాన్ని ప్రేక్షకులకు సహజంగా ఉండేలానటించడం ఆయన ప్రత్యేకత.

కథానాయిక పాత్రకు ప్రాధాన్యం ఉన్నప్పుడు దానిని తన పాత్రతో పోటీగా కాకుండా కథలో ఒక భాగంగా స్వీకరించేవారు.అందుకే సావిత్రి అయినా, అంజలీదేవి అయినా, భానుమతి అయినా, జమున అయినా, వాణిశ్రీ అయినా — ప్రతి కథానాయికతో అక్కినేని తెరపై ఒక ప్రత్యేకమైన రసాన్ని పండించారు. ఆయనతో నటించిన కథానాయికల జాబితా ఒక నటుడి ప్రయాణాన్ని మాత్రమే చెప్పదు. అది తెలుగు సినిమా పరిణామాన్ని కూడా ప్రతిబింబిస్తుంది.

తెలుగు సినిమా పరిశ్రమ అభివృద్ధిలో అక్కినేని నాగేశ్వరరావు పాత్ర నటుడిగా మాత్రమే పరిమితం కాలేదు. తెలుగు చిత్ర పరిశ్రమకు హైదరాబాద్‌లో బలమైన పునాది ఏర్పడే ప్రక్రియలో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారు. తరువాత అన్నపూర్ణ స్టూడియోస్ స్థాపనతో హైదరాబాద్‌ను సినీ నిర్మాణానికి ముఖ్య కేంద్రంగా తీర్చిదిద్దడంలో తన వంతు కృషి చేశారు. 

1975లో ఆయన స్థాపించిన అన్నపూర్ణ స్టూడియోస్‌ తరువాతి తరాల సినీ కళాకారులకు, సాంకేతిక నిపుణులకు ఒక ముఖ్యమైన వేదికగా ఎదిగింది. నటుడిగా మాత్రమే కాకుండా నిర్మాతగా, సంస్థాపకుడిగా కూడా అక్కినేని తన దూరదృష్టిని చాటుకున్నారు.

అక్కినేని నాగేశ్వరరావును భారత ప్రభుత్వం పద్మశ్రీ, పద్మభూషణ్, పద్మవిభూషణ్ పురస్కారాలతో పాటు అత్యున్నత దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు తో కూడా సత్కరించింది. 

అయితే ఆయనకు వచ్చిన పురస్కారాల కంటే ప్రజల హృదయాల్లో దక్కిన స్థానం మరింత గొప్పది. ఎందుకంటే అవార్డులు ఒక నటుడి ప్రతిభను గౌరవిస్తే… ప్రేక్షకుల అభిమానం ఒక కళాకారుడి శాశ్వత స్థానాన్ని నిర్ణయిస్తుంది.

జీవితంలోని చివరి దశలోనూ అక్కినేని నటనను కొనసాగించారు. తన కుటుంబంలోని తరువాతి తరంతో కలిసి ‘మనం’ చిత్రంలో నటించారు. 2014లో విడుదలైన ఈ చిత్రం ఆయన సినీ ప్రయాణానికి ఒక అందమైన ముగింపుగా నిలిచింది. 

అక్కినేని జీవితాన్ని పరిశీలిస్తే ఒక విషయం స్పష్టమవుతుంది. ప్రతిభకు పట్టుదల తోడైతే సాధించలేనిది ఏదీ లేదని ఆయన జీవితం చెబుతుంది.సామాన్య కుటుంబం నుంచి వచ్చి భారతీయ సినిమా అత్యున్నత గౌరవాలను అందుకోవడం, ఏడు దశాబ్దాలకు పైగా నటుడిగా కొనసాగడం, వందలాది చిత్రాల్లో విభిన్న పాత్రలు పోషించడం, ఒక సినీ సంస్థను నిర్మించడం — ఇవన్నీ ఆయన జీవిత ప్రయాణంలోని ముఖ్యమైన అధ్యాయాలు.

కాలం మారింది. సినిమా రూపం మారింది. ప్రేక్షకుల అభిరుచులు మారాయి. సాంకేతికత మారింది. కానీ అక్కినేని నాగేశ్వరరావు నటించిన పాత్రలు మాత్రం నేటికీ ప్రేక్షకులను పలకరిస్తూనే ఉన్నాయి. అక్కినేని నాగేశ్వరరావు ఒక నటుడు మాత్రమే కాదు — తెలుగు సినిమా పరిణామక్రమంలో ఒక యుగం. తెలుగు సినిమా ఉన్నంతకాలం ఆయన పేరు ఉంటుంది. తెలుగు ప్రేక్షకుల జ్ఞాపకాలు ఉన్నంతకాలం ఆయన పాత్రలు జీవిస్తాయి.
అభినయం గురించి మాట్లాడిన ప్రతిసారీ ఆయన ప్రస్తావన తప్పదు.

ఈ రోజు ( సెప్టెంబర్ 20) నటసామ్రాట్ అక్కినేని నాగేశ్వరరావు 102వ జయంతి సందర్భంగా ఆ మహానటుడికి ఇదే అక్షర నివాళి.*