భారతీయ ఆధ్యాత్మిక చరిత్రలో మానవతావాదానికి, సర్వమత సమైక్యతకు ప్రతీక అయిన దైవ స్వరూపం శ్రీ షిర్డీ సాయిబాబా. కులమతాలకు అతీతంగా కోట్లాది మంది హృదయాల్లో కొలువైన ఆ పరమ గురువు మహాసమాధి చెంది నేటికీ (అక్టోబర్ 15) 108 సంవత్సరాలు.  ఈ సందర్భంగా సాయిబాబా దివ్యచరణాలకు కోట్లాది భక్తులు నివాళులు అర్పిస్తున్నారు.

1918 అక్టోబరు 15వ తేదీ విజయదశమి నాడు మధ్యాహ్నం సుమారు 2.30 గంటలకు బాబా తన భౌతిక దేహాన్ని విడిచారు.

శరీరంతో సంబంధం లేకుండా, తాను ఎల్లప్పుడూ భక్తులకు అండగా ఉంటానని బాబా షిర్డీ వేదికగా భక్తులకు అభయం ఇచ్చారు. ఆయన ప్రసాదించిన పదకొండు హామీలు నేటికీ భక్తుల జీవితాలకు దిక్సూచిగా నిలుస్తున్నాయి: 

మహాసమాధిలోకి ప్రవేశించే ముందు బాబా తన భక్తురాలు లక్ష్మీబాయికి తొమ్మిది నాణేలను అందించారు. ఈ తొమ్మిది నాణేలు నవవిధ భక్తి మార్గాలకు ప్రతీకలుగా భావిస్తారు. భగవంతుడిని చేరుకోవడానికి తొమ్మిది రకాల భక్తి మార్గాలు ఉన్నాయని సాయిబాబా బోధించారు.

నవవిధ భక్తి మార్గాలు

1. శ్రవణం (భగవంతుని లీలలను వినడం)

భగవంతుని అవతారాల మహిమలను, దివ్య చరిత్రలను, లీలలను పరిపూర్ణ భక్తిశ్రద్ధలతో వినడమే శ్రవణం. భగవంతుని కథలను వినడం ద్వారా మనసు పవిత్రమవుతుంది. హృదయంలో భక్తిభావం పెంపొందుతుంది.

2. కీర్తనం (భగవంతుని మహిమలను గానం చేయడం)

భగవంతుని గుణగణాలను, మహిమలను కీర్తిస్తూ గానం చేయడమే కీర్తనం. భజనలు, సంకీర్తనలు భక్తులకు దైవానుగ్రహాన్ని అందిస్తాయి. పరిసరాలను పవిత్రం చేసి మనసుకు ప్రశాంతతను కలిగిస్తాయి.

3. స్మరణం (నిరంతరం భగవంతుడిని స్మరించడం)

ఏకాగ్రతతో, ప్రేమతో నిరంతరం భగవంతుడిని స్మరించడమే స్మరణం. సుఖదుఃఖాల్లోనూ, కష్టసుఖాల్లోనూ దైవనామాన్ని మరువకుండా స్మరించడం ద్వారా మనిషి ఆధ్యాత్మికంగా ఉన్నత స్థితిని చేరుకోగలడు.

4. పాదసేవనం (భగవంతుని పాదసేవ)

భగవంతుని పాదాలను సేవించడం, ఆయన పట్ల వినయవిధేయతలను ప్రదర్శించడం పాదసేవనం. భగవంతుని పాదసేవలోనే శరణాగతి భావం దాగి ఉంది. గురువును దైవస్వరూపంగా భావించి సేవించడం కూడా ఈ భక్తి మార్గంలో భాగమే.

5. అర్చనం (పూజించడం)

భగవంతుని విగ్రహాలను పుష్పాలతో, పూజాద్రవ్యాలతో అర్చించి, భక్తిశ్రద్ధలతో ఆరాధించడమే అర్చనం. మనసును దైవంపై నిలిపి, పవిత్ర భావంతో పూజ చేయడం ద్వారా భక్తుడు భగవంతునికి చేరువవుతాడు.

6. వందనం (నమస్కరించడం)

భగవంతునికి నమస్కరించడం, ఆయన మహిమలను స్మరిస్తూ వినయంతో ప్రార్థించడం వందనం. అహంకారాన్ని విడిచిపెట్టి దైవం ముందు తలవంచడం ఈ భక్తి మార్గంలోని ప్రధాన లక్షణం. సంపూర్ణ విశ్వాసంతో చేసే నమస్కారం భక్తుని హృదయంలో వినయాన్ని పెంపొందిస్తుంది.

7. దాస్యం (దైవసేవకునిగా జీవించడం)

తనను తాను భగవంతుని సేవకునిగా భావించి, ఆయన సంకల్పానికి అనుగుణంగా జీవించడమే దాస్యభక్తి. భగవంతుని గుణగణాలను, స్వభావాన్ని, మహిమను అర్థం చేసుకుంటూ ఆయన సేవలో తరించడం ఈ భక్తి మార్గంలోని విశిష్టత.

భగవంతుని ఆజ్ఞను శిరసావహిస్తూ, తన కర్తవ్యాలను దైవసేవగా భావించి నిర్వర్తించే వ్యక్తి దాస్యభక్తిని ఆచరిస్తున్నట్లే.

8. సఖ్యం (భగవంతుడిని స్నేహితునిగా భావించడం)

భగవంతుడిని ఆత్మీయ స్నేహితునిగా భావించి, ఆయనతో మనసులో సంభాషిస్తూ, తన సుఖదుఃఖాలను ఆయనతో పంచుకోవడమే సఖ్యభక్తి. నిజమైన స్నేహితునిపై ఎలాంటి సందేహాలు లేకుండా విశ్వాసం ఉంచినట్లే, భగవంతునిపై సంపూర్ణ విశ్వాసం కలిగి ఉండటమే ఈ భక్తి మార్గంలోని అంతరార్థం.

9. ఆత్మనివేదనం (సర్వస్వాన్ని భగవంతునికి సమర్పించడం)

తన శరీరాన్ని, మనసును, ఆత్మను, తనకున్న సమస్తాన్ని భగవంతునికి అర్పించడమే ఆత్మనివేదనం. తనకంటూ ఏదీ మిగుల్చుకోకుండా సర్వస్వాన్ని దైవానికి సమర్పించి, ఆయన సంకల్పమే తన సంకల్పంగా భావించి జీవించడం ఈ భక్తి మార్గంలోని పరమార్థం.

ఆత్మనివేదనలో భక్తుడు తన అహంకారాన్ని విడిచిపెట్టి, తన జీవితాన్ని భగవంతుని చేతుల్లో ఉంచుతాడు. సంపూర్ణ శరణాగతితో దైవంపై ఆధారపడతాడు.

సాయిబాబా బోధనలోని అంతరార్థం

సాయిబాబా మసీదు లేదా ద్వారకామాయిలో పలుమార్లు ఇలా చెప్పేవారు:

“నన్ను అత్యంత ప్రేమించేవాడు ఎల్లప్పుడూ నన్ను దర్శిస్తాడు.”

భక్తుల ఆధ్యాత్మిక అభ్యున్నతిపై బాబా ప్రత్యేక శ్రద్ధ చూపేవారు. వారి కష్టాలను తొలగించి, వారికి సంతోషాన్ని కలిగించేందుకు కృషి చేసేవారు.

సద్గురువు పాదాలను భక్తిశ్రద్ధలతో స్మరించినప్పుడు మన కష్టాలు తొలగిపోతాయి. మరణభయం తన తీవ్రతను కోల్పోతుంది. ఈ ప్రాపంచిక జీవనంలోని బాధలు, కష్టాలు క్రమంగా దూరమవుతాయి.

సద్గురువుపై సంపూర్ణ విశ్వాసం, దైవనామ స్మరణ, సేవాభావం, శరణాగతి -  ఇవే భక్తి మార్గంలో మనల్ని ముందుకు నడిపించే ప్రధాన సాధనాలు.

సాయిబాబా మహాసమాధి దినం కేవలం ఒక ఆధ్యాత్మిక స్మరణ దినం మాత్రమే కాదు. ఆయన బోధనలను మన జీవితాల్లో ఆచరణలో పెట్టుకోవాల్సిన సందర్భం కూడా.

దైవనామ స్మరణ మనసుకు ప్రశాంతతను అందించాలి. భక్తి మనలో వినయాన్ని పెంచాలి. ఆరాధన మనలో దయాగుణాన్ని నింపాలి. సేవ మనల్ని తోటి మనుషులకు చేరువ చేయాలి. విశ్వాసం మనకు ధైర్యాన్ని అందించాలి. సహనం మనల్ని సరైన మార్గంలో నడిపించాలి.

మన హృదయాల్లో ద్వేషానికి బదులు ప్రేమను, స్వార్థానికి బదులు సేవను, అహంకారానికి బదులు వినయాన్ని నింపుకున్నప్పుడే సాయినాథుని బోధనలకు నిజమైన గౌరవం ఇచ్చినవారమవుతాం.

సబ్ కా మాలిక్ ఏక్ - అందరికీ దైవం  ఒక్కడే.

అదే సాయినాథుని ఆధ్యాత్మిక సందేశం. అదే మానవత్వానికి మార్గదర్శకం. అదే నవవిధ భక్తి మనకు అందించే జీవన సారం.

ఈ 108వ మహాసమాధి దినోత్సవం సందర్భంగా, బాబా బోధించిన "శ్రద్ధా - సబూరి" (నమ్మకం -  ఓర్పు) మార్గంలో నడుచుకుంటూ, తోటివారికి సహాయం చేయడమే మనం బాబాకుర్పించే నిజమైన నివాళి.*

శ్రీ సాయినాథ మహారాజ్ కీ జై!*