ఆత్మగౌరవం (1966)

అన్నపూర్ణా వారి మరో కుటుంబ కథా చిత్రం 1966 లో విడుదలైన ఆత్మగౌరవం. యద్దనపూడి, గొల్లపూడి కథను దర్శకుడు కే. విశ్వనాధ్ ఆద్యంతం ఆకట్టుకునేలా తెరకెక్కించారు. నిర్మాత దుక్కిపాటి మధుసూదనరావు. గొల్లపూడి మారుతీ రావు, భమిడిపాటి రాధాకృష్ణ మాటలు రాయగా ఎస్. రాజేశ్వరరావు మధురమైన సంగీతం అందించారు. 

జమీందార్ వరహాలరావు రేలంగి,  గయ్యాళి భార్య సంతాన లక్ష్మి (సూర్యకాంతం) సంతానం లేకపోవడం వల్ల బాధపడుతూ ఉంటారు. ఒకసారి జమీందార్  గ్రామానికి వచ్చినప్పుడు, తన రైతు రామయ్య( గుమ్మడి) తమ్ముడు శ్రీనివాసరావు / వాసు (అక్కినేని) పట్ల ఎంతో ఆప్యాయతను కనబరిచి, అతన్ని దత్తత తీసుకోవాలని నిర్ణయించుకుంటాడు. అప్పుడు  రామయ్య తల్లి శాంతమ్మ (హేమలత) వాసును తన మేనకోడలు సావిత్రి (కాంచన) తో పెళ్లి చేయాలనే షరతును వెల్లడించగా, జమీందార్ దానిని నెరవేరుస్తానని వాగ్దానం చేస్తాడు. వాసును దత్తత తీసుకోవడానికి సంతాన లక్ష్మి మొదట అయిష్టంగా ఉన్నప్పటికీ, జమీందార్ ఆ పనిని పూర్తి చేస్తాడు. తరువాత ఆమె వాసును తన సోదరి కొడుకు వేణు (చలం) తో పాటు బోర్డింగ్ స్కూల్‌లో చేర్పించి, అతని కుటుంబంతో ఉన్న బంధాలను తెంచుకుంటుంది. సంవత్సరాలు గడిచిపోతాయి, వాసు, వేణు కాలేజీకి వెళ్తారు. అక్కడ వారికి వరహాలరావు ప్రాణస్నేహితుడు భజ గోవిందం(రమణారెడ్డి), అతని కుమార్తె గీతా దేవి (రాజశ్రీ) తో పరిచయం ఏర్పడుతుంది. ఆమె వాసును ఇష్టపడుతుంది, కానీ అతను ఆ ఇష్టాన్ని తిరిగి చూపించడు. అయినా, పెద్దలు వారిద్దరినీ కలపాలని నిశ్చయించుకుంటారు. అయితే, గీత వాసు స్నేహాన్ని ప్రేమగా అపార్థం అటు గ్రామంలో వాసుపై సావిత్రికి ఉన్న ఆరాధన కూడా ఆమెతో పాటు పెరుగుతుంది. ఇంతలో, రామయ్య భార్య జానకి (పుష్పకుమారి) గర్భస్రావం కారణంగా మరణిస్తుంది. జమీందార్ కుటుంబ మేనేజర్ అప్పలాచార్యులు ఈ వార్తను సంతాన లక్ష్మికి తెలియజేయగా, ఆమె ఈ విషయం వాసుకి చెప్పవద్దని అతడిని బెదిరిస్తుంది. వాసు రాకపోవడం రామయ్యను నిరాశకు గురి చేస్తుంది. కొంతకాలం తర్వాత  వాసు, సావిత్రిల పెళ్లి గురించి మాట్లాడడానికి రామయ్య జమీందార్ వద్దకు వెళ్తాడు. కానీ భార్య ప్రోద్బలంతో జమీందార్ మాట తప్పుతాడు. ఆగ్రహించిన రామయ్య, సావిత్రికి ఒక  సంబంధం కుదురుస్తాడు. అయితే అబ్బాయి తన తన పిచ్చి సోదరి పార్వతి (వాసంతి)ని రామయ్య పెళ్లి చేసుకోవాలనే షరతు విధిస్తాడు. రామయ్య అంగీకరిస్తాడు. అయితే పెళ్లికి ముందు, సావిత్రి  ఇంటి నుంచి వెళ్లి పోతుంది. అయినప్పటికీ రామయ్య తన మాట మీద నిలబడి పిచ్చి పార్వతిని వివాహం చేసుకుంటాడు. అప్పలాచార్యులు (అల్లు రామలింగయ్య) ద్వారా తన సోదరుడి ఇంట్లో జరిగిన సంఘటనల గురించి తెలుసుకున్న వాసు అన్న వద్దకు వెడతాడు. రామయ్య మొదట అతడిని నిందిస్తాడు, కానీ వాస్తవం గ్రహించి, ఇద్దరూ కలుస్తారు. వాసు ఇంటికి తిరిగి వచ్చి, తన కుటుంబంతో సంబంధాలు తెంచుకున్నందుకు, వదిన పోయిన వార్తను దాచిపెట్టినందుకు జమీందార్ సంతాన లక్ష్మిపై మండిపడతాడు. అటు వాసుని వెతుక్కుంటూ పట్నం వచ్చిన సావిత్రి గీతకు తారసపడి, అనాథగా ఆమె వద్ద ఆశ్రయం పొందుతుంది. విధి ఆమెను వాసుకు దగ్గర చేస్తుంది, వారు ప్రేమలో పడతారు. వాసు తన మామయ్య అని సావిత్రి తెలుసుకుంటుంది, కానీ ఆ విషయం వాసుకు తెలియదు. వాసు, సావిత్రిల ప్రేమను చూసి గీత కలత చెంది ఆరోపణలు చేస్తుంది. అయితే, సావిత్రి గీతకు నిజం చెప్పగా, గీత సావిత్రి అసలు గుర్తింపును బయటపెట్టి వారిద్దరినీ కలుపుతుంది. చాలా నాటకీయ పరిణామాల తర్వాత, వాసు, సావిత్రి, గీత, వేణు తమ సొంత నాటకాల ద్వారా సంతాన లక్ష్మితో సహా పెద్దలందరి చేత వారి తప్పులను ఒప్పుకునేలా చేస్తారు. వాసు, సావిత్రిల వివాహంతో సినిమా సుఖాంతం అవుతుంది.

ఈ సినిమాలో పాటలన్నీ- అందెను నేడే అందని జాబిల్లి, రానని,రాలేనని, పరువం పొంగే, ఒక పూలబాణం, వలపులు విరిసిన, ప్రేమించి పెళ్లి చేసుకో, ప్రేమించనిదే, పెళ్ళాడనని, మారజులొచ్చారు - నేటికీ ఆదరణ పొందుతున్నాయి.

ఆత్మగౌరవం చిత్రం తృతీయ ఉత్తమ చిత్రంగా, ఉత్తమ కథాచిత్రంగా నంది పురస్కారాలు అందుకుంది. తర్వాతి కాలంలో దర్శకునిగా ఎదిగిన ఈ చిత్రదర్శకుడు కె.విశ్వనాథ్ కెరీర్ కి ఈ సినిమా బాటలు వేసింది.*